Kopie zapasowe zgodne z zasadą 3-2-1

Zasada 3-2-1 oznacza utrzymywanie co najmniej trzech kopii danych, na dwóch różnych rodzajach nośnika lub w odmiennych systemach, przy czym jedna kopia znajduje się poza główną lokalizacją. W nowoczesnym środowisku warto rozszerzyć ją o kopię offline lub niezmienialną oraz regularne testy odtwarzania.

1. Co oznaczają liczby 3-2-1?

• 3 kopie: dane produkcyjne oraz co najmniej dwie dodatkowe kopie,
• 2 różne rozwiązania: np. repozytorium dyskowe i obiektowe albo lokalny backup i taśma,
• 1 kopia poza lokalizacją: inny budynek, centrum danych lub chmura.

W praktyce coraz częściej stosuje się wariant 3-2-1-1-0: dodatkowa kopia offline lub immutable oraz zero błędów potwierdzonych testem.

2. RPO i RTO

RPO określa, ile danych organizacja może utracić, a RTO — jak długo może trwać przywrócenie usługi. Jeżeli księgowość może stracić najwyżej godzinę pracy, backup wykonywany raz na dobę nie spełnia wymagania. Jeżeli serwer ma wrócić w dwie godziny, samo pobranie wielu terabajtów z chmury może być zbyt wolne.

3. Co kopiować?

4. Odporność na ransomware

Konto używane do wykonywania backupu nie powinno być zwykłym administratorem domeny. Repozytorium należy odseparować sieciowo, ograniczyć dostęp i stosować osobne dane uwierzytelniające. Kopia immutable lub offline utrudnia skasowanie punktów przywracania przez atakującego, który przejął środowisko produkcyjne.

5. Retencja i wersje

Krótka retencja może nie wystarczyć, jeżeli problem zostanie wykryty po kilku tygodniach. Warto łączyć częste kopie krótkoterminowe z rzadszymi kopiami miesięcznymi i rocznymi. Zasady retencji powinny uwzględniać potrzeby biznesowe, przepisy, koszt przestrzeni i ryzyko przechowywania danych dłużej niż to konieczne.

6. Monitoring zadań backupu

Powiadomienie o sukcesie nie powinno być jedynym mechanizmem kontroli. Należy alarmować o braku zadania, nietypowo małym rozmiarze kopii, wydłużeniu czasu, błędach repozytorium i kończącej się przestrzeni. Raport powinien trafiać do osoby, która ma obowiązek zareagować.

7. Test odtwarzania

Test powinien obejmować różne poziomy: pojedynczy plik, bazę, całą maszynę wirtualną i — okresowo — pełny scenariusz awarii. Należy mierzyć czas, zapisywać problemy i aktualizować instrukcję. Odtworzenie powinno odbywać się w odizolowanym środowisku, aby nie nadpisać produkcji i nie uruchomić potencjalnie zainfekowanego systemu w sieci.

8. Backup w chmurze

Chmura może być dobrym miejscem na kopię poza lokalizacją, ale trzeba sprawdzić szyfrowanie, retencję, możliwość blokady usunięcia, koszty odczytu i czas pobierania. Synchronizacja plików w usłudze chmurowej nie zawsze jest pełnym backupem, szczególnie gdy usunięcie automatycznie synchronizuje się na wszystkie urządzenia.

9. Dokumentacja

Instrukcja odtworzenia powinna być dostępna również podczas awarii głównych systemów. Musi zawierać dane kontaktowe, kolejność uruchamiania usług, lokalizację kluczy, wymagania sieciowe i decyzję, kto zatwierdza przywrócenie. Kopia instrukcji powinna znajdować się poza środowiskiem produkcyjnym.